Liga MX

Liga MX, Meksika'nın en üst düzey profesyonel futbol ligi olup, Federación Mexicana de Fútbol tarafından organize edilmektedir. Lig, yıllık takvim üzerinde iki kısa turnuvaya bölünmüştür: Temmuz'dan Aralık'a kadar süren Apertura ve Ocak'tan Mayıs'a kadar süren Clausura. Her turnuva, 18 kulübün 17 maç oynadığı normal bir sezon ve ardından şampiyonu belirleyen liguilla adı verilen sekiz takımlı eleme play-off'u içerir. 1996'da tanıtılan bu format, yılda iki şampiyon çıkarır ve Amerika'daki diğer birçok lig tarafından benimsenmiştir.

Lig, Amerika'daki tüm futbol ligleri arasında en yüksek ortalama seyirci sayısını çeker ve Kuzey Amerika'daki tüm profesyonel spor ligleri arasında üçüncü sıradadır. 2014-15 sezonunda ortalama seyirci sayısı maç başına 25.557'ye ulaştı. Liga MX, CONCACAF bölgesindeki en güçlü lig olarak sürekli sıralanmakta ve IFFHS tarafından 21. yüzyılın ilk on yılı için dünyanın en güçlü 10. ligi olarak derecelendirilmiştir. Maçları, taraftarların yiyecek, müzik ve bölgesel gelenekleri tribünlere taşıdığı kültürel etkinliklerdir.

Club América, 16 şampiyonlukla en çok şampiyonluğa sahip kulüptür; onu Guadalajara ve Cruz Azul takip etmektedir. Ligin tüm zamanların en golcü oyuncusu, Cabinho olarak bilinen Evanivaldo Castro'dur (312 gol) ve en çok maça çıkan oyuncu 745 maçla Óscar Pérez'dir. 2020'den bu yana yükselme ve düşme askıya alınmıştır; bu yapısal değişiklik hem destek hem de eleştiri toplamıştır. [düzenle]

Lig, 17 Ekim 1943'te Liga Mayor adıyla kuruldu ve 1902'den beri var olan amatör ve bölgesel müsabakaların yerini aldı. On kulüp orijinal kadroyu oluşturdu: Club América, Asturias, Atlante, Real España, Marte, Atlas, Guadalajara, Orizaba, Veracruz ve Moctezuma. Bugün sadece Atlas, América, Guadalajara ve Necaxa (daha sonra katıldı) hâlâ Liga MX'te mücadele ediyor. İlk şampiyon, normal sezonu ikinci sırada tamamladıktan sonra play-off finalinde Real España'yı 4-1 yenen Asturias oldu. Real España'dan İspanyol forvet Isidro Lángara o sezon 27 gol atarak açılış sezonu rekorunu kırdı.

1949'da ligin adı Primera División de México olarak değiştirildi. Guadalajara, 1950'ler ve 1960'larda sekiz şampiyonluk kazanarak bir altın çağ yaşattı. 1970 FIFA Dünya Kupası'nın Meksika'da yapılması, FMF'i sporun artan popülaritesinden yararlanmak için lig formatını ayarlamaya teşvik etti. 1996'da lig, başlangıçta Invierno ve Verano olarak adlandırılan, daha sonra Apertura ve Clausura olarak yeniden markalaştırılan iki turnuvalı sistemi benimsedi. Bu değişiklik, rekabet yoğunluğunu ve geliri artırma arzusuyla yapıldı ve o zamandan beri Kuzey ve Güney Amerika'daki diğer ligleri etkiledi.

Lig, 2012'de Liga MX adını, yeni bir logoyu ve ligin kimliğini vurgulayan bir pazarlama kampanyasını benimseyerek büyük bir yeniden markalaşma geçirdi. Bu dönem ayrıca Güney Amerika yeteneğine yapılan yatırımın artmasına ve genel oyun kalitesinin yükselmesine tanık oldu. 2020'de FMF, COVID-19 salgınının finansal baskıları nedeniyle yükselme ve düşmeyi askıya aldı; bu politika hâlâ yürürlüktedir. [düzenle]

Liga MX, Meksika kültürüne derinlemesine işlemiştir. Maçlar, taraftarların bölgesel kimliklerini kutlamak için yiyip içip eğlendiği topluluk etkinlikleridir. América ile Guadalajara arasındaki Clásico Nacional ve Cruz Azul ile América arasındaki Clásico Joven gibi lig rekabetleri, büyük televizyon izleyicileri çeker ve genellikle spor konuşmalarına hakim olur. Sadece Clásico Joven, herhangi iki Meksika kulübü arasında en fazla olmak üzere yedi şampiyonluk finali üretmiştir. Ligin etkisi, özellikle Hispanik izleyiciler arasında en çok izlenen futbol ligi olduğu Amerika Birleşik Devletleri'nde Meksika sınırlarının ötesine uzanır. 2019'da MLS ile başlatılan ortak bir müsabaka olan Leagues Cup, ligin erişimini daha da genişletmiş ve 2026 edisyonunun ilk kez Meksika'da maçlar içermesi planlanmıştır. [düzenle]

2020'den beri yükselme ve düşmenin askıya alınması tartışma konusu olmuştur. Eleştirmenler, bunun rekabet teşvikini ortadan kaldırdığını ve lig yapısının bütünlüğüne zarar verdiğini savunmaktadır. Ascenso MX'teki bazı kulüpler, yükselme umudu olmadan mali açıdan zorlanmış ve sistemin yeniden yürürlüğe girmesi için çağrılara yol açmıştır. Ayrıca, ligin iki turnuvalı formatı, bazı safçıların tek bir yıllık şampiyonu tercih etmesiyle tartışma yaratmıştır. [düzenle]