Tupac Shakur

Sahne adıyla 2Pac olarak bilinen Tupac Shakur, politik öfke ile sokak şiirini harmanlayan ve hip-hop tarihinin en etkili figürlerinden biri haline gelen Amerikalı bir rapçi, oyuncu ve aktivistti. Black Panther bir ailede doğan Shakur, bu devrimci ruhu müziğine taşıdı; Brenda's Got a Baby ve Changes gibi şarkılarında ırkçılık, yoksulluk ve polis şiddetini ele alırken, Batı Yakası gangsta rap'inin gösterişli ve değişken doğasını da yansıttı. Şair ve provokatör arasındaki bu ikilik, onun mirasını tanımlar.

Sadece beş yıl süren kariyerinde Shakur, çift platin Me Against the World ve elmas sertifikalı All Eyez on Me dahil olmak üzere dört solo stüdyo albümü yayımladı; All Eyez on Me ilk hip-hop çift albümü oldu. Dünya çapında 75 milyondan fazla plak satarak tüm zamanların en çok satan müzik sanatçıları arasında yer aldı. Ayrıca Juice ve Poetic Justice gibi filmlerde başrol oynayarak paralel bir oyunculuk kariyeri inşa etti.

Hayatı, 13 Eylül 1996'da Las Vegas'ta bir araçlı saldırıda aldığı kurşun yaraları sonucu öldüğünde kısa kesildi. 25 yaşındaydı. Cinayet, neredeyse otuz yıl boyunca çözülemedi ve 2023'te bir tutuklamayla sonuçlandı. Shakur'un ölümünden sonra yayımlanan Greatest Hits albümü ve All Eyez on Me biyografik filmi gibi çalışmalar sesini canlı tuttu. 2017'de Rock and Roll Hall of Fame'e dahil edildi ve tüm zamanların en büyük rapçileri arasında gösterilmeye devam ediyor. [düzenle]

Shakur, East Harlem'de Lesane Parish Crooks olarak doğdu. Annesi Afeni Shakur, onu bir yaşındayken 18. yüzyıl Perulu devrimcisi Tupac Amaru II'den esinlenerek yeniden adlandırdı. Annesi, doğumundan sadece bir ay önce komplo suçlamalarından beraat etmiş bir Black Panther üyesiydi. Babası Billy Garland da bir Panther'di ancak yetiştirilmesinde pek rol oynamadı. Aile sık sık taşındı ve Shakur, annesi bağımlılıkla mücadele ederken arkadaşları ve akrabalarıyla birlikte yaşadı.

1986'da aile Baltimore'a taşındı. Shakur, Baltimore School for the Arts'a kaydoldu ve burada oyunculuk, şiir, caz ve bale eğitimi aldı. Fındıkkıran'da Fare Kral rolünü oynadı ve Shakespeare oyunlarında yer aldı. Arkadaşları onu okulun en iyi rapçisi olarak hatırlıyor; arkadaşı Dana Smith beatbox yaparken sık sık freestyle savaşları kazanırdı. Ayrıca sanatsal misyonunun habercisi olan Conquering All Obstacles başlıklı, şimdi ünlü olan bir İngilizce ödevi yazdı.

1988'de Marin City, Kaliforniya'ya taşındıktan sonra Shakur, Tamalpais Lisesi'ne devam etti ve topluluk tiyatrosunda oyunculuğa devam etti. 1989'da Leila Steinberg ile şiir dersleri almaya başladı. Steinberg, grubu Strictly Dope için bir konser düzenledi ve bu, hip-hop grubu Digital Underground'un yöneticisi Atron Gregory ile bir toplantıya yol açtı. Gregory, 1990'da Shakur'u roadie ve yedek dansçı olarak işe aldı. Bu, onun kapıyı aralamasıydı. [düzenle]

Shakur, ilk kaydını Digital Underground'un 1991 single'ı Same Song ile yaptı ve bu şarkı aynı zamanda Nothing but Trouble filminde de yer aldı. Filmde de göründü; bu onun ilk ekran rolüydü. Aynı yıl ilk solo albümü 2Pacalypse Now'u yayımladı; bu, hem övgü hem de tartışma yaratan politik yüklü bir kayıttı. Başkan Yardımcısı Dan Quayle, bir Teksas polis memurunun vurulması albümle ilişkilendirildikten sonra onu kamuoyu önünde eleştirdi.

1992'de Shakur, Juice filminde değişken Roland Bishop'u canlandırarak başrol oynadı. Bu rol, onun ekrandaki kişiliğini pekiştirdi. Bir yıl sonra Janet Jackson ile Poetic Justice'te rol aldı ve I Get Around ile Keep Ya Head Up hitlerini çıkaran Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z...'ı yayımladı. Ayrıca üvey kardeşi Mopreme ile Thug Life grubunu kurdu.

1995'te, cinsel saldırı suçlamasıyla sekiz ay hapis cezasını çekerken Shakur, Me Against the World'ü yayımladı. Bu, hapisteki bir sanatçının Billboard 200'de bir numaraya ulaşan ilk albümü oldu. Serbest bırakıldıktan sonra Death Row Records ile anlaştı ve bir numaralı single'lar California Love ve How Do U Want It'i içeren All Eyez on Me'i (1996) kaydetti. Elmas sertifika aldı. 7 Eylül 1996'da Shakur, Las Vegas'ta bir araçlı saldırıda vuruldu. Altı gün sonra öldü. [düzenle]

Shakur'un kamusal kişiliği çelişkiler üzerine inşa edilmişti: hassas şair ve değişken gangsta. Bandanaları, altın takıları ve kaslı fiziğiyle tanınırdı; bu görünüm hip-hop'ta ikonik hale geldi. Müziği politik yorumları sokak anlatılarıyla harmanladı ve sözleri sık sık kendi yasal sorunlarını ve kişisel mücadelelerini yansıttı. Medya kapsamı, Notorious B.I.G. ile olan kan davasına ve Doğu Yakası-Batı Yakası rekabetine yoğunlaştı ve onu hem kurban hem de provokatör olarak çerçeveledi. Hayran kitlesi son derece sadık kaldı; hayranlar kendilerine "Pac hayranları" diyor veya Thug Life ahlakını benimsiyor. Shakur'un malikanesi tarafından yönetilen sosyal medya varlığı, Instagram, Twitter ve Facebook'ta sesini canlı tutuyor; müziği ve aktivizmi hakkındaki gönderiler hâlâ milyonlarca etkileşim alıyor. [düzenle]

Tupac Shakur'un kariyerinin kalıcı yankısı, onu dünyanın en çok tanınan kültürel figürleri arasına yerleştiriyor; ölümünden bu yana geçen on yıllar boyunca ilgi hiç eksilmedi. iFANN Küresel Şöhret Sıralaması'na göre dünyanın en ünlü 58. kişisi konumunda ve bu sırayı önceki dönemden bu yana koruyor. Belirli kitleler ve bölgelerde öne çıkmaya devam ediyor: Nijerya'da en ünlü 34. kişi olarak, geçen dönemdeki 33. sıradan bir basamak gerilemiş durumda; buna karşın Amerika Birleşik Devletleri çıkışlı en ünlü 33. kişi ve Kuzey Amerika'nın en ünlü 54. kişisi unvanlarını koruyor. Müzik sektörü özelinde ise Hip-Hop'ta en ünlü 9. isim ve bu sıralama değişmedi. Bu yerleşimler kalıcı bir küresel iz olduğunu gösteriyor. Hayran kitlesine gelince, araştırmalar ne Digital Underground dönemi ne de geniş solo kariyeri için resmî ya da yerleşik bir hayran grubu adı bulunmadığını ortaya koyuyor. Hayranlar kendilerini ilk yıllarına adanmış özel bir alt gruptan çok, genel Tupac ya da 2Pac hayran kitlesinin parçası olarak tanımlıyor. Digital Underground'ın kült bir takipçi topluluğu olsa da Tupac'ın şöhret öncesi dönemine dair hayran etkileşimi, o döneme özgü örgütlü kampanyalardan ziyade geriye dönük bir takdirle şekilleniyor.[düzenle]

Lesane Parish Crooks adıyla doğdu; annesi ona daha sonra Perulu devrimci Tupac Amaru II'nin adını verdi. On iki yaşında 127th Street Ensemble ile A Raisin in the Sun oyununda sahneye çıktı, ardından The Nutcracker'ın bir bale uyarlamasında Fare Kral'ı canlandırdı. İngilizce dersi için Conquering All Obstacles başlıklı bir ödev yazdı; müzik kariyerine ise Digital Underground'ın yol ekibinde ve arka dansçısı olarak başladı. Cezaevindeyken Billboard listelerinde bir numaraya çıkan ilk sanatçı oldu; All Eyez on Me albümü de hip-hop tarihinin ilk çift albümü olarak kayıtlara geçti. Annesi Afeni, Kara Panterler Partisi üyesiydi ve komplo suçlamalarından oğlunun doğumundan yalnızca bir ay önce beraat etmişti. Öldüğünde Quincy Jones'un kızı Kidada Jones ile nişanlıydı. Sık anlatılan bir hikâyeye göre Digital Underground seçmesi, Shock G'nin Humpty Dance parçasını bitirmek için baskı altında olduğu bir sırada gerçekleşti; dansçılıktan konuk sanatçılığa geçişi de böyle başladı. Bir başka efsanevi olay, grubun bir yetenek yarışmasına The Unknown Rappers adıyla katılmasıdır: amatör yarışmacı kılığına girdiler, onları tanımayan seyirci tarafından yuhalanarak sahneden indirildiler; bu an, grubun ilk yıllardaki zorlukları anlatılırken hip-hop tarihinde sıkça anılır. Sözlü tarih kayıtları, arka dansçılıktan grubun parlayan yıldızına hızla yükselişini doğrular; ilk çalışması 1991 tarihli Same Song single'ında yer aldı. Cleetis Mack gibi üyelere yapılan yeni anmalar, Digital Underground'ın onun yıldızlığının pota görevi gördüğü efsanesini pekiştirir.[düzenle]

Shakur'un annesi Afeni Shakur (doğum adı Alice Faye Williams), önde gelen bir Black Panther aktivistiydi. Ona Tupac Amaru II'nin adını verdi ve güçlü bir devrimci siyaset anlayışıyla yetiştirdi. Biyolojik babası Billy Garland da bir Black Panther'di ancak büyük ölçüde yoktu. Shakur, annesinin erkek arkadaşı Kenneth "Legs" Sanders'ı baba figürü olarak gördü. Daha sonra Thug Life'ın bir üyesi olan üvey ağabeyi Mopreme "Komani" Shakur ve üvey kız kardeşi Sekyiwa Shakur vardı. Aile yoksulluk içinde yaşadı ve New York, Baltimore ve Marin City'de sık sık taşındı. Shakur'un çocukken istikrarlı bir ev hayatı hiç olmadı. Kendi çocuğu yoktu. [düzenle]

Tupac Shakur, kariyerini başlatan grup Digital Underground ve özellikle ön adamı Shock G ile yakından ilişkiliydi. Üvey kardeşi Mopreme Shakur, Thug Life'ın bir üyesiydi. Doğu Yakası-Batı Yakası çekişmesini tanımlayan ünlü bir rekabeti Notorious B.I.G. ile yaşadı. Dr. Dre ile 'California Love' şarkısında yoğun iş birliği yaptı ve Death Row Records CEO'su Suge Knight ile çalıştı. Yakın arkadaşı Jada Pinkett Smith ve nişanlısı Kidada Jones önemli kişisel bağlantılarıydı. Digital Underground günlerinden Randy 'Stretch' Walker da yakın bir işbirlikçiydi. [düzenle]

Shakur'un en önemli erken ilişkisi, Baltimore Sanat Okulu'nda gençken tanıştığı Jada Pinkett Smith ile oldu. Derin, romantik bir dostluk paylaştılar ve Shakur onun hakkında 'Jada' şiirini yazdı. Pinkett, hiçbir zaman cinsel bir ilişkileri olmadığını ancak derin bir duygusal bağ paylaştıklarını söyledi. 1995'te hapisteyken Shakur, Keisha Morris ile evlendi. Evlilik 1996'da iptal edildi, ancak arkadaş kaldılar. Ayrıca 1994-1995'te Madonna ile kısa bir romantik ilişkisi oldu; daha sonra kamuoyuna açıklanan bir mektupta Shakur, ırkı ve kamu imajıyla ilgili endişeleri nedeniyle ilişkiyi sonlandırdı. Son ilişkisi, Quincy Jones'un kızı Kidada Jones ile oldu. 1995'te nişanlandılar ve ölümü sırasında birlikteydiler. Jones, vurulmadan kısa bir süre önce onunla birlikteydi. Ölümü sırasında Shakur, Kidada Jones ile nişanlıydı. Bilinen çocuğu yoktur. [düzenle]

7 Eylül 1996 akşamı Tupac Shakur, Las Vegas'taki MGM Grand Garden Arena'da Mike Tyson ile Bruce Seldon arasındaki boks maçını izledi; ardından ekibiyle birlikte Paradise'ta Flamingo Road ve Koval Lane kavşağından geçmek üzere yola çıktı. Saat 23.15'ten kısa süre sonra üstü açık BMW'sine seyir hâlindeki bir araçtan ateş açıldı. Hemen University Medical Center of Southern Nevada'ya kaldırıldı; acil ameliyatlara rağmen altı gün boyunca durumu stabilize edilemedi. Clark County Adli Tıp Kurumu ölüm nedenini daha sonra, göğsünü delip akciğerini söndüren bir kurşun da dâhil olmak üzere çok sayıda ateşli silah yarasına bağlı kalp ve solunum durması olarak açıkladı.

Cinayet soruşturması on yıllarca çözümsüz kaldı; Ağustos 2023'te Duane "Keffe D" Davis tutuklanarak saldırıyı planlamakla suçlandı, dava Ağustos 2026'da başladı ve yargılama sürüyor. Tetikçilerin kimliği resmî olarak doğrulanmamış olsa da savcılar Davis'in saldırıyı organize ettiğine işaret eden kanıtlar sundu; Davis'in yaptığı kayıtlara dayanarak Sean Combs'un ödeme teklif ettiği iddiası da gündeme geldi. Olaya kamuoyunun tepkisi anında ve küreseldi: hip-hop camiasında derin bir yas yaşandı, All Eyez on Me gibi albümler listelerde yeniden yükselişe geçti. Shakur'un cenaze töreni 18 Eylül 1996'da Los Angeles'taki Mount Zion Missionary Baptist Church'te yapıldı; Suge Knight ve Dr.

Dre'nin de aralarında bulunduğu yüzlerce kişi törene katıldı, ardından San Jose'deki Greenwood Cemetery'de özel bir törenle defnedildi. Ölümünden sonra R U Still Down? (Remember Me) ve Until the End of Time gibi onlarca albüm yayımlandı; bu süreç 2017'de Rock and Roll Hall of Fame'e kabul edilmesiyle taçlandı. Vakfı eğitim programlarını desteklemeye devam ederken lisans kararlarını annesi Afeni Shakur ve kızı Sekani Shakur'un gözetiminde tereke yönetimi veriyor.[düzenle]

2026 itibarıyla iFANN, Tupac Shakur'un terekesinin değerini 40 Milyon $ olarak tahmin ediyor. Öldüğünde ciddi borçları olmasına rağmen, ölümünden sonra gelen gelirler terekeyi milyonlarca dolarlık bir işletmeye dönüştürdü. Başlıca gelir kaynakları arasında albüm satışları (Greatest Hits (1998), Amerika Birleşik Devletleri'nde en çok satan albümler arasında yer alıyor), yayın telifleri, film, reklam ve video oyunu lisansları, ürün satışları ile belgesel ve biyografik film hakları bulunuyor. 2017 yapımı All Eyez on Me filmi ve cinayet davasına yönelik süregelen gerçek suç merakı, mali büyümeyi daha da hızlandırdı. Tereke, Shakur ailesi ve Tom Whalley tarafından yönetiliyor. Forbes, Shakur'u en çok kazanan hayatını kaybetmiş ünlüler arasında düzenli olarak sıralıyor; son yıllarda yıllık kazancı yaklaşık 3,5 milyon dolara ulaştı.[düzenle]

Shakur, 1997'de ölümünden sonra American Music Award'da En Sevilen Hip Hop Sanatçısı ödülünü kazandı. 2017'de Rock and Roll Hall of Fame'e dahil edildi. [düzenle]